TG-20 nedir, nasıl kullanılır?
TG-20 Jeoid Modeli — Turkish Geoid TG-20
TG-20, Türkiye için güncel jeoit modelidir. GNSS'in verdiği elipsoit yüksekliğini, projelerde kullanılan ortometrik kota çevirmek için gereken jeoit ondülasyonunu (N) verir. Dönüşüm atlanırsa tüm kotlar sistematik olarak kayar.
Neden jeoit modeline ihtiyaç var?
GNSS alıcıları yüksekliği matematiksel bir elipsoide göre verir (h). Haritalarda ve mühendislik projelerinde kullanılan kot ise ortalama deniz seviyesine yakın bir yüzeye, yani jeoide göre ölçülür (H). İkisi arasındaki ilişki yaklaşık olarak H = h − N şeklindedir; N jeoit ondülasyonudur ve konuma göre değişir. Türkiye'de bu fark yaklaşık 25–45 m mertebesindedir; atlanması küçük bir hata değil, onlarca metrelik sistematik bir kaymadır.
Kavramın ayrıntıları için jeoit ve ortometrik kot sayfasına bakın.
TG-20 nedir?
TG-20 (Türkiye Jeoidi 2020), Türkiye'nin güncel jeoit modelidir. Model, bir ızgara üzerinde N değerlerini sunar; bir noktanın N'si komşu ızgara düğümlerinden enterpolasyonla bulunur. Dönüşümde konumun ITRF96 gibi uyumlu datumda ve doğru projeksiyonda verilmesi gerekir; farklı datumdaki koordinatlarla enterpolasyon yapmak hata doğurur.
Dönüşüm iş akışı
- Verinin yatay datumunu ve yükseklik türünü (elipsoit mi, ortometrik mi) netleştirin.
- Her nokta veya piksel için TG-20 ızgarasından N değerini enterpole edin.
- H = h − N işlemini uygulayın; işlemi yalnızca bir kez yapın.
- Bilinen nivelman noktalarında sonucu kontrol edin ve metadata'ya "jeoit düzeltmesi uygulandı (TG-20)" yazın.
Sık yapılan hatalar
- Çifte düzeltme: bazı sistemler zaten ortometrik kot üretir; tekrar N çıkarmak kotu bozar.
- Düzeltmeyi hiç yapmamak: özellikle drone PPK sonuçlarında yatay doğruluk iyi görünür, kot kayığı fark edilmez.
- Yerel ofset karıştırmak: tek bir noktaya göre sabit ofset uygulamak, jeoit eğimini dikkate almaz; geniş sahalarda hata birikir.
- Metadata eksikliği: teslim edilen LAS veya DTM'de hangi yükseklik türünün olduğunun yazılmaması.
Araçlarla uygulama
HRYScan, TG-20 ile ortometrik kot indirgemesi yapabilir; yalnızca datum ve projeksiyon dönüşümü gereken noktalar için ücretsiz Haritacılık Araçları sayfasındaki ITRF96/TM, UTM, ED50, DMS ve ECEF dönüşümlerini kullanabilirsiniz.
Örnek: bir kot dönüşümü
Diyelim ki bir noktanın GNSS ile elipsoit yüksekliği 140,00 m ölçüldü ve TG-20'den o konum için jeoit ondülasyonu 35,00 m okundu. Ortometrik kot H = 140,00 − 35,00 = 105,00 m olur. Bu hesaplamayı yapmadan ürünü teslim ederseniz tüm kotlar 35 m yüksek görünür; kazı-dolgu veya şev hesaplarında bu sistematik hata sonuçları tümüyle geçersiz kılar. Değerler örnektir; gerçek N, konumunuza göre TG-20 ızgarasından okunmalıdır.
Son olarak, jeoit düzeltmesinin nerede uygulandığını iş akışınızda tek bir noktada tutun. Fotogrametri yazılımında mı, nokta bulutu işleme yazılımında mı yoksa teslim aşamasında mı yapılacağına önceden karar verin ve her proje notuna yazın. Böylece ekipte farklı kişilerin aynı düzeltmeyi iki kez uygulaması ya da hiç uygulamaması riski ortadan kalkar.
Sık sorulanlar
TG-20 neyin kısaltmasıdır?
Türkiye Jeoidi 2020'nin kısaltmasıdır; Türkiye'de elipsoit yüksekliğini ortometrik kota çevirmek için kullanılan güncel jeoit modelidir.
Elipsoit yüksekliği ile ortometrik kot arasındaki fark ne kadardır?
Türkiye'de yaklaşık 25–45 m mertebesindedir ve bölgeden bölgeye değişir. Bu yüzden jeoit düzeltmesi atlanamaz.
Jeoit düzeltmesini ne zaman uygulamalıyım?
GNSS veya PPK ile elipsoit yüksekliği elde ettiğiniz ve ürünü ortometrik kotla teslim edeceğiniz her durumda, tam bir kez uygulayın.
İlgili terimler
Tüm terimler için Haritacılık Sözlüğü. Bir hata gördüyseniz ya da eklenmesini istediğiniz terim varsa yazın. Son güncelleme: 2026-10-21.