Elipsoit yüksekliği ile ortometrik kot farkı nedir, TG-20 nasıl uygulanır?

Jeoit ve Ortometrik Kot — Geoid / Orthometric Height

GNSS elipsoit yüksekliği (h) verir; projelerde kullanılan ortometrik kot (H) deniz seviyesine göredir. Aradaki fark jeoit ondülasyonudur (N): H = h − N. Türkiye'de güncel referans TG-20'dir ve fark 25-45 m mertebesindedir.

Üç yükseklik

h (elipsoidal): GNSS'in ölçtüğü, GRS80/WGS84 elipsoidine göre yükseklik. H (ortometrik): jeoide, yani ortalama deniz seviyesine göre kot — nivelman ve tüm mühendislik projeleri bunu kullanır. N (ondülasyon): jeoit ile elipsoit arasındaki fark. İlişki H = h − N. Türkiye'de N, batıda ~25 m'den doğuda ~45 m'ye değişir; Doğu Anadolu'da kısa mesafede metrelerce değişebilir.

TG-20

Türkiye Jeoidi 2020 (TG-20), HGM tarafından yayımlanan güncel ondülasyon modelidir; noktanın enlem/boylamına göre N değerini verir. Dönüşüm yapılırken kaynak koordinat sistemi doğru tanımlanmalıdır: TM koordinatını derece sanıp modele sormak sessizce NaN ya da yanlış N üretir. Ara değerleme merkez tabanlı bilinear olmalıdır; köşe tabanlı formül yarım piksel kayar ve dik jeoit bölgelerinde 5 cm'e kadar hata bırakır (ölçüldü).

Sık yapılan hatalar

• Nokta bulutunu elipsoidal kotla teslim edip "kot" demek — tüm proje sistematik 30-40 m kayar.
• Jeoit düzeltmesini iki kez uygulamak (PPK yazılımında ve nokta bulutu yazılımında).
• Datum dönüşümünde (ED50 ↔ ITRF96) ortometrik kotu elipsoidal sanıp dönüştürmek; Hayford ve GRS80 elipsoitleri arasında h onlarca metre değişir, H değişmez.
• Kot sistemini metadata'ya yazmamak. Hangi jeoit, hangi sürüm, hangi tarih — raporda olmalı.

Sık sorulanlar

İlgili terimler

Tüm terimler için Haritacılık Sözlüğü. Bir hata gördüyseniz ya da eklenmesini istediğiniz terim varsa yazın. Son güncelleme: 2026-09-26.