TM (3°) ile UTM (6°) projeksiyonu arasındaki fark nedir?

TM ve UTM Projeksiyonu — Transverse Mercator / Universal TM

Her ikisi de Transversal Merkator projeksiyonudur; TM 3° dilim ve k₀ = 1 ile büyük ölçekli harita için, UTM 6° dilim ve k₀ = 0,9996 ile orta/küçük ölçek için kullanılır. Yanlış doğu her ikisinde 500 000 m'dir.

Ortak ilke

Silindir, elipsoide bir meridyen boyunca teğet/kesen konumdadır; orta meridyende uzunluk bozulması yok (TM) ya da −0,04 % (UTM). Dilimin kenarına gidildikçe ölçek büyür: Türkiye enlemlerinde (≈39°) 3° dilim kenarında yaklaşık +0,02 %, 6° dilim kenarında ≈ +0,04 % (ekvatorda +0,10 %). Bu yüzden büyük ölçekli (1/1000) haritada 3°, 1/25 000 ve daha küçükte 6° tercih edilir.

Ölçek çarpanı ve meridyen yakınsaması

Projeksiyondaki uzunluk, arazi uzunluğunun k katıdır; k noktanın orta meridyene uzaklığıyla artar. Dilim kenarında 1 km'lik kenar 39° enlemde 3° TM'de ~20 cm, UTM'de ~40 cm uzun ölçülür — mühendislik projelerinde bu farkın hesaba katılması gerekir. Meridyen yakınsaması (γ) ise grid kuzeyi ile gerçek kuzey arasındaki açıdır; jiroskopik/astronomik azimutu grid azimutuna çevirirken kullanılır. Araçlar sayfası her nokta için k ve γ'yı yazabilir.

Türkiye dilimleri

3° TM orta meridyenleri 27, 30, 33, 36, 39, 42, 45; 6° UTM dilimleri 35 (27°), 36 (33°), 37 (39°), 38 (45°). Kuzey koordinatı ekvatordan ölçülür (~4 000 000-4 700 000 m), doğu koordinatı 500 000 + gerçek uzaklık. Bu büyüklükler CAD yazılımlarında hassasiyet sorunu yaratır; bkz. koordinat sadeleştirme.

Sık sorulanlar

İlgili terimler

Tüm terimler için Haritacılık Sözlüğü. Bir hata gördüyseniz ya da eklenmesini istediğiniz terim varsa yazın. Son güncelleme: 2026-09-26.