Yer kontrol noktası (YKN, GCP) nedir, kaç tane ve nereye konur?
Yer Kontrol Noktası (YKN / GCP) — Ground Control Point
YKN (GCP), koordinatı GNSS/nivelman ile hassas ölçülmüş ve fotoğraflarda tanınabilen yer işaretidir; fotogrametrik bloğu ülke koordinat sistemine bağlar ve doğruluğu denetler.
Sayı değil, dağılım
YKN'ler blok kenarlarına ve içine dengeli dağıtılır: köşeler, kenar ortaları, blok merkezi. Tek hat üzerine dizilmiş 20 nokta, iyi dağılmış 8 noktadan kötü sonuç verir. Bloğun dışında kalan alan ekstrapolasyondur ve doğruluk hızla düşer. Yükseklik farkı büyük sahalarda hem tepeye hem vadiye nokta konmalıdır.
Denetim noktası (checkpoint)
Ölçülen noktaların bir kısmı dengelemeye sokulmadan ayrılır; ürün doğruluğu bu bağımsız noktalarda RMSE ile raporlanır. ASPRS, denetim noktalarının ürün doğruluğunun en az 3 katı hassas ölçülmesini önerir. Dengelemeye giren nokta üzerinde ölçülen "hata" doğruluk değildir, uyumdur.
İşaret ve ölçüm
İşaret boyutu GSD'nin en az 5-8 katı olmalı (3 cm GSD → 20-25 cm kare), zemin rengiyle kontrast sağlamalı, uçuştan önce yerleştirilip fotoğraflarda ortası net seçilmelidir. Koordinatlar TUREF/ITRF96 TM'de, kotlar TG-20 ortometrik olarak kaydedilir; PPK/RTK ile en az 2 bağımsız oturum önerilir. Kuzey/Doğu sütun sırası dosyadan dosyaya değişir — teslim öncesi kontrol edin (GNSS doğruluk aracı nokta adına göre eşleştirip RMSE üretir).
Sık sorulanlar
PPK/RTK varsa YKN gerekir mi?
Doğrudan coğrafi referanslama (PPK) YKN sayısını azaltır ama sıfırlamaz: en az birkaç YKN ile datum/ölçek kontrolü ve bağımsız denetim noktaları hâlâ gerekir; yönetmelik denetim ister.
Kaç YKN yeterli?
Küçük bir blokta iyi dağılmış 5-8 YKN + 3-5 denetim noktası tipiktir; büyük bloklarda her 100-200 ha'ya ek nokta ve kenarlarda sıklaştırma gerekir. Sayıdan çok dağılım ve ölçüm kalitesi belirleyicidir.
İlgili terimler
Tüm terimler için Haritacılık Sözlüğü. Bir hata gördüyseniz ya da eklenmesini istediğiniz terim varsa yazın. Son güncelleme: 2026-09-26.