{
  "name": "HRYSoftware Haritacılık Sözlüğü",
  "url": "https://hrysoftware.com/sozluk.html",
  "language": "tr",
  "description": "Haritacılık, LiDAR, fotogrametri, GNSS ve koordinat sistemleri terimleri — kısa tanım, ayrıntı sayfası ve ilgili terimler.",
  "term_count": 18,
  "terms": [
    {
      "term": "LiDAR",
      "english": "Light Detection and Ranging",
      "category": "Veri",
      "question": "LiDAR nedir, nasıl çalışır?",
      "definition": "LiDAR, lazer atımlarının gidiş-dönüş süresinden mesafe ölçerek yüzeyin yoğun 3B nokta bulutunu üreten aktif uzaktan algılama teknolojisidir. Bitki örtüsünün arasından zemine ulaşabilir, gece de çalışır.",
      "url": "https://hrysoftware.com/lidar-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-siniflandirma.html",
        "https://hrysoftware.com/sayisal-arazi-modeli-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nokta-yogunlugu.html",
        "https://hrysoftware.com/fotogrametri-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan ile LiDAR nokta bulutunu sınıflandırın, SAM üretin"
      }
    },
    {
      "term": "Nokta Bulutu",
      "english": "Point Cloud",
      "category": "Veri",
      "question": "Nokta bulutu nedir?",
      "definition": "Nokta bulutu, her biri X, Y, Z koordinatı — çoğu zaman renk, yoğunluk, geri dönüş ve sınıf bilgisi — taşıyan milyonlarca ölçüm noktasının kümesidir; LiDAR ve fotogrametrinin ham ürünüdür.",
      "url": "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/lidar-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/las-laz-format.html",
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-siniflandirma.html",
        "https://hrysoftware.com/sayisal-arazi-modeli-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan: 300M+ noktayı akıcı görüntüleme, sınıflandırma ve ürünler"
      }
    },
    {
      "term": "Nokta Bulutu Sınıflandırma",
      "english": "Point Cloud Classification",
      "category": "Sınıflandırma",
      "question": "Nokta bulutu sınıflandırma nedir, zemin nasıl ayrılır?",
      "definition": "Sınıflandırma, nokta bulutundaki her noktaya zemin, bina, bitki, gürültü gibi bir sınıf kodu (ASPRS) atama işlemidir. Sayısal arazi modelinin kalitesi doğrudan zemin sınıfının kalitesine bağlıdır.",
      "url": "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-siniflandirma.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/sayisal-arazi-modeli-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nokta-yogunlugu.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan KAZI motoru: ölçülmüş zemin sınıflandırma"
      }
    },
    {
      "term": "Sayısal Arazi Modeli (SAM / DTM)",
      "english": "Digital Terrain Model",
      "category": "Yüzey",
      "question": "Sayısal arazi modeli (SAM, DTM) nedir?",
      "definition": "Sayısal Arazi Modeli (SAM, İng. DTM), bina ve bitki örtüsü çıkarılmış çıplak zeminin yükseklik modelidir. Eşyükselti eğrisi, hacim, eğim ve kazı-dolgu hesaplarının temelidir.",
      "url": "https://hrysoftware.com/sayisal-arazi-modeli-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/sayisal-yuzey-modeli-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-siniflandirma.html",
        "https://hrysoftware.com/jeoit-ortometrik-kot.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nokta-yogunlugu.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan: sınıflandırmadan SAM, eğim ve eşyükselti üretimi"
      }
    },
    {
      "term": "Sayısal Yüzey Modeli (SYM / DSM)",
      "english": "Digital Surface Model",
      "category": "Yüzey",
      "question": "Sayısal yüzey modeli (SYM, DSM) nedir?",
      "definition": "Sayısal Yüzey Modeli (SYM, İng. DSM), bina, ağaç ve tüm nesneler dahil en üst yüzeyin yükseklik modelidir; gerçek ortofoto, görüş analizi ve bina yüksekliği hesaplarında kullanılır.",
      "url": "https://hrysoftware.com/sayisal-yuzey-modeli-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/sayisal-arazi-modeli-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/ortofoto-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan ile SYM/SAM ve ortomozaik"
      }
    },
    {
      "term": "Ortofoto ve Ortomozaik",
      "english": "Orthophoto / Orthomosaic / True Ortho",
      "category": "Fotogrametri",
      "question": "Ortofoto, ortomozaik ve gerçek orto arasındaki fark nedir?",
      "definition": "Ortofoto, perspektif ve arazi kaynaklı kaymaları giderilmiş, harita gibi ölçü alınabilen fotoğraftır. Ortomozaik birçok ortofotonun birleştirilmiş hâli, gerçek orto ise binaların devrilmeden tam tepeden göründüğü SYM tabanlı üründür.",
      "url": "https://hrysoftware.com/ortofoto-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/gsd-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/fotogrametri-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/sayisal-yuzey-modeli-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/bindirme-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan: nokta bulutundan ortomozaik"
      }
    },
    {
      "term": "GSD (Yer Örnekleme Aralığı)",
      "english": "Ground Sampling Distance",
      "category": "Fotogrametri",
      "question": "GSD (yer örnekleme aralığı) nedir, nasıl hesaplanır?",
      "definition": "GSD (Yer Örnekleme Aralığı, YÖA), fotoğraftaki bir pikselin yerde karşılık geldiği mesafedir. Uçuş yüksekliği, odak uzaklığı ve sensör piksel boyutuyla belirlenir; ortofoto çözünürlüğünün ve harita ölçeğinin temelidir.",
      "url": "https://hrysoftware.com/gsd-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/bindirme-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/ortofoto-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/yer-kontrol-noktasi-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/fotogrametri-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryflyplan.html",
        "text": "HRYFlyplan: GSD'den uçuş planı, KMZ ve rapor — ücretsiz"
      }
    },
    {
      "term": "Bindirme (İleri / Yan)",
      "english": "Overlap (Forward / Side)",
      "category": "Uçuş",
      "question": "Fotogrametride bindirme nedir, İHA'da neden %80/%70 kullanılır?",
      "definition": "Bindirme, ardışık fotoğrafların (ileri) ve komşu şeritlerin (yan) yüzde kaç ortak alan gördüğüdür. İHA fotogrametrisinde %75-85 ileri, %60-70 yan bindirme standarttır.",
      "url": "https://hrysoftware.com/bindirme-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/gsd-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/fotogrametri-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/yer-kontrol-noktasi-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nokta-yogunlugu.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryflyplan.html",
        "text": "HRYFlyplan bindirmeyi ve şerit aralığını otomatik hesaplar"
      }
    },
    {
      "term": "Yer Kontrol Noktası (YKN / GCP)",
      "english": "Ground Control Point",
      "category": "Jeodezi",
      "question": "Yer kontrol noktası (YKN, GCP) nedir, kaç tane ve nereye konur?",
      "definition": "YKN (GCP), koordinatı GNSS/nivelman ile hassas ölçülmüş ve fotoğraflarda tanınabilen yer işaretidir; fotogrametrik bloğu ülke koordinat sistemine bağlar ve doğruluğu denetler.",
      "url": "https://hrysoftware.com/yer-kontrol-noktasi-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/ppk-rtk-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/gsd-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/gnss-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/koordinat-donusumu-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/araclar.html#dogruluk",
        "text": "YKN/denetim noktası doğruluk analizi (RMSE, CE95) — ücretsiz araç"
      }
    },
    {
      "term": "PPK ve RTK",
      "english": "Post-Processed / Real-Time Kinematic",
      "category": "Jeodezi",
      "question": "PPK ile RTK arasındaki fark nedir, hangisi seçilmeli?",
      "definition": "RTK, GNSS düzeltmesini uçuş sırasında anlık alır; PPK ham veriyi kaydedip düzeltmeyi uçuştan sonra uygular. Kapsama alanı zayıf ve uzun koridor işlerinde PPK bağlantı kopmasından etkilenmediği için daha güvenilirdir.",
      "url": "https://hrysoftware.com/ppk-rtk-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/gnss-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/yer-kontrol-noktasi-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/jeoit-ortometrik-kot.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hrypostprocess.html",
        "text": "HRYPostprocess: çok uçuşlu PPK çözümü ve fotoğraf etiketleme"
      }
    },
    {
      "term": "Jeoit ve Ortometrik Kot",
      "english": "Geoid / Orthometric Height",
      "category": "Jeodezi",
      "question": "Elipsoit yüksekliği ile ortometrik kot farkı nedir, TG-20 nasıl uygulanır?",
      "definition": "GNSS elipsoit yüksekliği (h) verir; projelerde kullanılan ortometrik kot (H) deniz seviyesine göredir. Aradaki fark jeoit ondülasyonudur (N): H = h − N. Türkiye'de güncel referans TG-20'dir ve fark 25-45 m mertebesindedir.",
      "url": "https://hrysoftware.com/jeoit-ortometrik-kot.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/gnss-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/sayisal-arazi-modeli-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/koordinat-donusumu-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/itrf96-ed50-koordinat-sistemleri.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan: gömülü TG-20 ile ortometrik kot indirgeme"
      }
    },
    {
      "term": "ITRF96 / TUREF ve ED50",
      "english": "Turkish Datums",
      "category": "Jeodezi",
      "question": "ITRF96 (TUREF) ile ED50 arasındaki fark nedir, hangisi kullanılmalı?",
      "definition": "Türkiye'de iki datum yaşar: eski ED50 (Hayford elipsoidi, 1950) ve güncel TUREF/ITRF96 (GRS80, GNSS tabanlı). Aralarındaki fark 100-200 m mertebesindedir; karıştırılırsa harita komşu parsele kayar.",
      "url": "https://hrysoftware.com/itrf96-ed50-koordinat-sistemleri.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/utm-tm-projeksiyon-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/koordinat-donusumu-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/gnss-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/jeoit-ortometrik-kot.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/araclar.html#projeksiyon",
        "text": "ITRF96 ↔ ED50 ↔ UTM dönüşümü — ücretsiz araç"
      }
    },
    {
      "term": "TM ve UTM Projeksiyonu",
      "english": "Transverse Mercator / Universal TM",
      "category": "Jeodezi",
      "question": "TM (3°) ile UTM (6°) projeksiyonu arasındaki fark nedir?",
      "definition": "Her ikisi de Transversal Merkator projeksiyonudur; TM 3° dilim ve k₀ = 1 ile büyük ölçekli harita için, UTM 6° dilim ve k₀ = 0,9996 ile orta/küçük ölçek için kullanılır. Yanlış doğu her ikisinde 500 000 m'dir.",
      "url": "https://hrysoftware.com/utm-tm-projeksiyon-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/itrf96-ed50-koordinat-sistemleri.html",
        "https://hrysoftware.com/koordinat-donusumu-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/gnss-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/araclar.html#projeksiyon",
        "text": "TM ↔ UTM ↔ coğrafi dönüşüm, ölçek çarpanı ve γ — ücretsiz araç"
      }
    },
    {
      "term": "Koordinat ve Datum Dönüşümü",
      "english": "Coordinate / Datum Transformation",
      "category": "Jeodezi",
      "question": "Koordinat dönüşümü nasıl yapılır? Projeksiyon değişimi ile datum dönüşümü farkı",
      "definition": "Koordinat dönüşümü iki farklı işi kapsar: aynı datumda projeksiyon/dilim değişimi (kayıpsız, kapalı formül) ve datumlar arası geçiş (7 parametreli Helmert; parametrelerin bölgesel geçerliliğine bağlı doğruluk).",
      "url": "https://hrysoftware.com/koordinat-donusumu-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/itrf96-ed50-koordinat-sistemleri.html",
        "https://hrysoftware.com/utm-tm-projeksiyon-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/jeoit-ortometrik-kot.html",
        "https://hrysoftware.com/yer-kontrol-noktasi-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/araclar.html",
        "text": "Haritacılık Araçları: projeksiyon/datum dönüşümü, sadeleştirme, DMS, ECEF, GNSS doğruluk"
      }
    },
    {
      "term": "LAS ve LAZ Formatı",
      "english": "LAS / LAZ point cloud format",
      "category": "Veri",
      "question": "LAS ve LAZ dosya formatı nedir, farkları nelerdir?",
      "definition": "LAS, nokta bulutu için ASPRS'nin ikili endüstri standardıdır; LAZ aynı verinin kayıpsız sıkıştırılmış hâlidir ve tipik olarak %75-85 daha küçüktür. Her iki formatta da sınıf, yoğunluk, geri dönüş ve RGB alanları bulunur.",
      "url": "https://hrysoftware.com/las-laz-format.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-siniflandirma.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryscan.html",
        "text": "HRYScan: LAS/LAZ okuma, sıkıştırma, bölme, birleştirme, seyreltme"
      }
    },
    {
      "term": "Fotogrametri",
      "english": "Photogrammetry / SfM",
      "category": "Fotogrametri",
      "question": "Fotogrametri nedir, İHA fotogrametrisi nasıl yapılır?",
      "definition": "Fotogrametri, bindirmeli fotoğraflardan nesnelerin konum, biçim ve boyutunu ölçme bilimidir. İHA fotogrametrisinde SfM/MVS algoritmalarıyla nokta bulutu, SYM, ortomozaik ve 3B model üretilir.",
      "url": "https://hrysoftware.com/fotogrametri-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/gsd-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/bindirme-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/ortofoto-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/yer-kontrol-noktasi-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/lidar-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryflyplan.html",
        "text": "HRYFlyplan ile fotogrametri uçuş planı — ücretsiz"
      }
    },
    {
      "term": "GNSS",
      "english": "Global Navigation Satellite System",
      "category": "Jeodezi",
      "question": "GNSS nedir? GPS, GLONASS, Galileo, BeiDou ve TUSAGA-Aktif",
      "definition": "GNSS, GPS (ABD), GLONASS (Rusya), Galileo (AB) ve BeiDou (Çin) uydu sistemlerinin ortak adıdır. Haritacılıkta taşıyıcı faz ölçümü ve düzeltme (RTK/PPK) ile santimetre doğruluğunda konum üretilir.",
      "url": "https://hrysoftware.com/gnss-nedir.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/ppk-rtk-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/jeoit-ortometrik-kot.html",
        "https://hrysoftware.com/itrf96-ed50-koordinat-sistemleri.html",
        "https://hrysoftware.com/yer-kontrol-noktasi-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/araclar.html#kartezyen",
        "text": "Coğrafi ↔ kartezyen (ECEF) çevrim ve GNSS doğruluk analizi — ücretsiz"
      }
    },
    {
      "term": "LiDAR Nokta Yoğunluğu",
      "english": "Point Density (pts/m²)",
      "category": "Uçuş",
      "question": "LiDAR nokta yoğunluğu ne olmalı? Ürüne göre hedefler",
      "definition": "Nokta yoğunluğu metrekareye düşen nokta sayısıdır. SAM için önemli olan toplam değil zemine ulaşan yoğunluktur: 1/5000 SAM için ~10-15 nk/m², 1/1000 için ~50 nk/m², şev/koridor mühendislik işleri için 100+ nk/m².",
      "url": "https://hrysoftware.com/lidar-nokta-yogunlugu.html",
      "related": [
        "https://hrysoftware.com/lidar-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/sayisal-arazi-modeli-nedir.html",
        "https://hrysoftware.com/nokta-bulutu-siniflandirma.html",
        "https://hrysoftware.com/bindirme-nedir.html"
      ],
      "related_tool": {
        "url": "https://hrysoftware.com/hryflyplan.html",
        "text": "HRYFlyplan: LiDAR yoğunluk hedefinden uçuş planı"
      }
    }
  ],
  "last_updated": "2026-10-07"
}